Miejsce: Warszawa
Termin: 20 V 2016
Zgłoszenia: 26 IV 2016
Link: https://www.facebook.com/events/1562036754110843/

 

______

Koło Naukowe Analiz Medioznawczych ma przyjemność zaprosić na konferencję „Retoryka w praktyce medialnej”, która odbędzie się 20 maja 2016 roku (w piątek).

Umiejętność pięknego i przekonywającego mówienia towarzyszy ludzkości już od ponad dwóch tysięcy lat. Kultura starogrecka w sposób szczególny wierzyła w moc słowa mówionego, a praktyczna sztuka perswazyjnej wymowy rozwijała się na długo przed jej teoretycznym opracowaniem. Najstarsze zachowane dzieła literackie, Iliada i Odyseja, w obfitych formach wypowiedzi bohaterów zdumiewają wyszukanym sposobem argumentacji. Mimo, iż Izokrates w mowie Peri antidoseos („O zmianie majątku”) opisał kult bogini Perswazji i organizowanie na jej cześć turniejów oratorskich (agón), to właśnie z Homerem najczęściej wiąże się początki retoryki.

Pojęcie retoryka pochodzi od greckiego czasownika ῥηο, który oznacza „mówię celowo”, „mówię pięknie”. Z kolei łacińskim rhetorica nazywano teorię wymowy w starożytnym Rzymie, a słowo rhetor wskazywało na nauczyciela owej sztuki oracji. Określenie retoryki jako „sztuki pięknego mówienia” (ars bene dicendi) dokonał Kwintylian w słynnym Kształceniu mówcy z I wieku. Blisko czterysta lat wcześniej Izokrates pisał, że: „właściwe użycie języka jest najlepszym wskaźnikiem poprawności myśli”. Arystoteles natomiast nazwał retorykę „umiejętnością wynajdywania w mowie wszystkiego, co może mieć znaczenie przekonujące”. Pisał o pewnym rodzaju „uwierzytelniania”, czy „dowodzenia” swoich racji na tle innego mówcy, bowiem „żadna inna sztuka nie potrafi logicznie udowadniać przeciwieństw”. Sztukę argumentacji perswazyjnej kojarzymy zatem właśnie z arystotelesowską Retoryką. Nie sposób nie wspomnieć także o nieodłącznych elementach każdej wypowiedzi, klasycznej triadzie: lógos, pathos i éthos. Wedle wymienionych figur retorycznych przekonujący komunikat zawiera argumenty racjonalne, emocjonalne oraz odpowiednią postawę mówcy. Odnoszą się zatem do rozumu, emocji i woli oratora.

Retoryka stała się podstawą edukacji klasycznej i częścią kulturowego dziedzictwa Zachodu. Przez stulecia kształtowała europejską kulturę języka. Zaznacza się, że zmniejszenie roli retoryki w nowożytności nastąpiło m.in. przez rozwój gramatyki (w baroku), a także nastanie nowej estetyki, zerwanie z kultem autorytetu, czy odstąpienie od hierarchii sztuk wyzwolonych (w romantyzmie). Clive Staples Lewis stwierdził, że „retoryka stanowi największą barierę między nami a naszymi przodkami”. Czy jednak w dzisiejszych czasach można mówić o korzystaniu z tradycji klasycznej sztuki oratorskiej? Co sprawia, że niektórych dziennikarzy i ich gości słuchamy z większym zainteresowaniem? Jakuba Z. Lichański podejmuje także temat zagrożenia płynącego z braku erudycji: „retoryka jest groźną bronią i posługiwanie się nią wymaga wiedzy”. Już Cyceron w De inventione przestrzegał, że „wiedza bez elokwencji jest śmieszna, ale elokwencja bez wiedzy jest zabójcza dla społeczeństwa”. Czy zatem medialne osoby umiejętnie korzystają z talentu oratorskiego?

Obecnie termin retoryka nie zawsze spotyka się z jego poprawnym użyciem. W mowie potocznej oraz w mediach słyszy się: „to wyrażenie retoryczne”, „to retoryka”, i to rzadko w odniesieniu do perswazyjnej wypowiedzi. Ponadto nadużywa się pojęć nieoznaczających zastosowań retoryki tj. retoryka uczuć czy przedmiotów, a przymiotnikiem „retoryczny” może być okraszone niemalże każde zdanie czy fraza. Być może różnorodne znaczenia i brak jednoznacznej definicji sprawiły, że zatracono granicę użycia? Czym zatem jest współczesna retoryka w mediach? I czy elokwencja medialnych gości wpływa na retorykę w praktyce medialnej?

Właśnie tym problemom i zagadnieniom poświęcona będzie I konferencja organizowana przez Koło Naukowe Analiz Medioznawczych utworzone przy Laboratorium Badań Medioznawczych. Konferencja jest otwarta dla wszystkich – w szczególności młodych badaczy mediów.

Zapraszamy do składania propozycji wystąpień (maksymalnie 500 słów) i nadsyłanie ich do 26 kwietnia 2016 roku na adres analizymedioznawcze.kn@uw.edu.pl. W oparciu o zgromadzone zgłoszenia organizatorzy do 30 kwietnia 2016 roku dokonają wyboru wystąpień i publikują program konferencji. Udział w konferencji jest bezpłatny.